Klimaatstress

Op de Pontes was ik, gedichten schrijven in 4vwo en 4havo. Bij navraag maakte niemand zich daar druk over klimaatverandering. De docente Nederlands vroeg het ook nog eens, er kwam nauwelijks reactie.

De hele wereld staat op zijn kop. In alle steden gaan schoolkinderen de straat op. In Zierikzee is het rustig. De jongvolwassenen laten in versregels zien waar ze mee bezig zijn. De jongens veelal met voetbal, de meiden eerder met hun innerlijk leven.

Hoe ga ik zélf om met de klimaatcrisis? Ik zie op tegen de komende zomer. Zal het heet worden? Kan ik het voldoende donker maken in huis? Kan ik de zonnewarmte buitensluiten? Ventilatoren kunnen niet meer. Moet ik verhuizen naar een hoger gelegen gebied? In kuststreken worden miljoenensteden zoals Mumbai en New York bedreigd.

De Homo Sapiens staat erom bekend dat, als een gevaar onhanteerbaar wordt we het naar de achtergrond duwen. We willen het niet zien, dus zíen we het ook niet. Dat is voor kinderen om gek van te worden. Zij kijken gewoon. Open kijkend zien ze alles. Zij hebben geen belang bij ontkenning.

Heel behulpzaam blijven ze ons ouderen wijzen op dat wat we blijkbaar niet zien. Het spel ‘ik zie ik zie wat jij niet ziet’ vinden ze heel leuk. Volwassenen krijgen daar gauw genoeg van en worden boos. Even wordt het kind nog vergoelijkend weggezet als ‘enfant terrible’. Als het doorgaat met benoemen wat niet benoemd mag worden, wordt het ‘een lastig kind’. Dan is het als Greta Thurnberg, moeilijk.

In New York in de jaren zeventig hadden Marina Abramovic en haar vriend Ulay zich opgesteld in de deuropening van het Museum of Modern Art (MOMA). Elk aan een kant. Poedelnaakt. Ze hadden de opening zó versmald dat bezoekers er slechts een voor een door konden. De wachtenden moesten zich zijdelings tussen de twee blote lijven naar binnen wurmen. Alsof er niets gebeurd was liep iedereen na deze vernauwing gewoon verder.

Nu zitten we met de klimaatcrisis vast in dezelfde geesteshouding. Gevangen in ontkenning!

Voor onze kinderen is het belangrijk dat ze leren met onzekerheid om te gaan. Geef ze de kans om vragen te stellen. Ontwikkel hun emotionele intelligentie. Ze moeten zichzelf al voortdurend opnieuw uitvinden. Iedere 10 of 15 jaar. Het grootste obstakel is psychologisch. Volwassenen vertellen altijd aan anderen dat ze moeten veranderen maar zelf willen ze dat niet. Geef kinderen leerkrachten die zélf onzeker durven te zijn.

Laten wij als volwassenen samenkomen. Weg met de eenzaamheid, de stress, de versnelde hartslag, de verhoogde bloeddruk. Huil bij elkaar uit en neem uw angst op de arm. Luister naar uw hart en ren er niet mee naar de cardioloog. Ren er de wereld mee in.

Deze tekst is verschenen als column in Wereldregio (week 50, 2019)